یانەی گۆشتخۆرانی مرۆڤ"؛ نهێنییەکی سەیر لە مێژووی لەندەنی ساڵی ١٨٦٣

ماوەیەکە لە فەیسبوک و سۆشیال میدیا، پاش بڵاوبوونەوەى ئابروچوونەکانى جیفرى ئیبیستن بابەتێک بڵاوکراوەتە لە بارەى یانەیەک کەناسراوە بە (یانەى گۆشتخۆرانى مرۆڤ) لە ساڵی ١٨٦٣ لە شاری لەندەن، لەو ساڵانەدا یانەیەکی نامۆ بە ناوی "The Cannibal Club" لەلایەن گەڕیدەی بەناوبانگ سێر ڕیچارد فرانسیس بێرتۆن و مرۆڤناس دکتۆر جیمس هانت دامەزرا. ئەم یانەیە وەک بەشێکی لاوەکی لە "کۆمەڵەی مرۆڤناسی لەندەن" (Anthropological Society of London) سەری هەڵدا.

 

سێر ڕیچارد فرانسیس بێرتۆن

ئایا بە ڕاستی گۆشتی مرۆڤیان دەخوارد؟

وەڵامە کورتەکە نەخێرە. ئەندامانی ئەم یانەیە، کە زۆربەیان زانا، نووسەر و بیرمەند بوون، بە ڕاستی گۆشتی مرۆڤیان نەدەخوارد. ناوی "یانەی گۆشتخۆرەکان" زیاتر وەک تەحەدایەک بۆ بەها ئەخلاقی و ئایینییە توندەکانی سەردەمی ڤیکتۆریای بەریتانی هەڵبژێردرابوو.

دکتۆر جیمس هانت 

ئامانجی یانەکە چی بوو؟

ئەم یانەیە شوێنێک بوو بۆ کۆبوونەوەی ئەو کەسانەی کە بە "یاخیبووانی فیکری" دەناسران. ئەوان دەیانویست لە شوێنێکی داخراودا باس لەو بابەتانە بکەن کە لە کۆمەڵگادا بە "تابوو" (قەدەغە) دەژمێردران، وەک:

• بیردۆزە توندڕەوەکانی مرۆڤناسی.
• ڕەخنەگرتن لە ئایین و کەنیسە.
• باسکردنی سێکسناسی و دابونەریتی گەلانی دوورەدەست.

دروشم و هێماکانیان

یانەکە خاوەنی دروشمێکی تایبەت بوو بە زمانی لاتینی کە دەیگوت: "بۆ ئەوانەی هەموو شتێک دەخۆن" (بۆ تاقیکردنەوەی هەموو بیرۆکەیەک). تەنانەت وەک گاڵتەجاڕییەک، مێنیوی خواردنەکانیان بە ناو و شێوازێک دەنووسی کە ئاماژە بێت بۆ کلتووری ئەو گەلانەی کە لەو سەردەمەدا وەک "وەحشی" یان "گۆشتخۆر" وەسف دەکران.

کاریگەریی ڕیچارد بێرتۆن

سێر ڕیچارد بێرتۆن، کە کەسایەتییەکی زۆر ئاڵۆز بوو و قورئانی بۆ ئینگلیزی وەرگێڕابوو و سەردانی مەککەشی کردبوو، حەزی بە ورووژاندنی ڕای گشتی هەبوو. ئەو دەیویست لە ڕێگەی ئەم یانەیەوە سنوورە ئەخلاقییەکانی بەریتانیا ببەزێنێت و جۆرێک لە "ئازادیی ڕەها" بۆ گفتوگۆ فەراهەم بکات.

کۆتایی یانەکە

یانەکە دوای کۆچی دوایی جیمس هانت لە ساڵی ١٨٦٩ و گۆڕانی بارودۆخی سیاسی و زانستی لە بەریتانیا، وردە وردە بەرەو نەمان چوو. ئەوەی لێی ماوەتەوە تەنها وەک بەشێکی سەرنجڕاکێش و کەمێک ترسناک لە مێژووی "یانە تایبەتەکانی لەندەن" سەیر دەکرێت.