ڕازان - Razan

نهێنییەکانی وەرزش بۆ گەنج مانەوەی پێست: ئایا تەنها کرێمەکان بەس لە جێگەی خۆیانن؟ زۆر کەس پێیان وایە تەنها بەکارهێنانی سیرۆم و کرێمە گرانبەهاکان بەسە بۆ پاراستنی گەنجی پێست، بەڵام ڕاستییە زانستییەکە ئەوەیە کە چالاکی جەستەیی (وەک بەرزکردنەوەی قورسایی و پیادەڕەوی ڕۆژانە) کارگەیەکی ناوخۆییە بۆ بەرهەمهێنانی کۆلاجین. چۆن وەرزش پێستت دەگۆڕێت؟ زیادبوونی سوڕی خوێن: کاتێک وەرزش دەکەیت، لێدانی دڵ زیاد دەکات و خوێنێکی زۆرتر دەگاتە خانەکانی پێست. ئەم خوێنە ئۆکسجین و ماددە خۆراکییەکان دەگەیەنێت و پاشماوە زیانبەخشەکان (Free Radicals) پاک دەکاتەوە. هاندانی کۆلاجین بە شێوەیەکی سروشتی: وەرزشی بەرگری (Weightlifting) یارمەتی ڕێکنەخستنی هۆرمۆنەکان دەدات، ئەمەش ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر توندی و لاستیکی پێست. کەمکردنەوەی سترێس: سترێس هۆکاری سەرەکی دروستبوونی زیپکە و چرچولۆچی پێشوەختەیە. وەرزش هۆرمۆنی "کۆرتیزۆڵ" کەمدەکاتەوە، کە دوژمنی یەکەمی جوانییە. ڕێنمایی گرنگ بۆ وەرزشکاران: پاککردنەوە دوای ئارەقکردنەوە: زۆر گرنگە دەستبەجێ دوای وەرزش دەموچاوت بشۆیت بۆ ئەوەی ئارەق و پیسی نەبنە هۆی گیرانی کونیلەک...

  ژەهری هەنگ (Bee Venom): جێگرەوەیەکی سروشتی بۆ بۆتۆکس و شۆڕشێک لە چاودێری پێستدا بەکارهێنانی ژەهری هەنگ بۆ مەبەستی چارەسەری (Apitherapy) مێژوویەکی دێرینی هەیە، بەڵام لەم دواییانەدا وەک پێکهاتەیەکی سەرەکی لە بەرهەمە گرانبەهاکانی چاودێری پێستدا (Skincare) جێگەی خۆی کردووەتەوە. ئەم ماددەیە، کە بە "بۆتۆکسی سروشتی" ناسراوە، کۆمەڵێک پێکهاتەی بایۆلۆژی چالاک لەخۆدەگرێت کە دەبنە هۆی نوێبوونەوەی خانەکان و بەرەنگاربوونەوەی نیشانەکانی پیربوون. شیکاری پێکهاتە کیمیایییەکان کاریگەرییە سەمەرەکانی ژەهری هەنگ دەگەڕێتەوە بۆ ئەم پێکهاتە سەرەکیانە: مێلیتین (Melittin): کە ٥٠٪ی ژەهەرەکە پێکدەهێنێت؛ دژە هەوکردن و دژە بەکتریایەکی بەهێزە و ڕێگری لە دروستبوونی زیپکە دەکات. ئاپامین (Apamin): هاندەری سوڕی خوێنە و دەبێتە هۆی گەیاندنی ئۆکسجینی زیاتر بۆ شانەکانی پێست. پێپتایدەکان (Peptides): ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە هاندانی ڕژێنەکان بۆ بەرهەمهێنانی کۆلاجین و ئیلاستین. ئەنزیمە هایدرۆلیزەکان: کاردەکەن بۆ تێکشکاندنی خانە مردووەکان و پاککردنەوەی قووڵی پێست. میکانیزمی "وەک بۆتۆکس" و سوودە جوانکارییەک...

  ستراتیژییەتی فرە-ڕەهەندی لە وەرزشدا: شیکاریی توێژینەوەی هارڤارد بۆ درێژکردنەوەی تەمەن لە کاتێکدا زۆربەی ڕێنمایییە تەندروستییەکان جەخت لەسەر "جووڵەی بەردەوام" دەکەنەوە، بەڵام توێژینەوە نوێیەکانی قوتابخانەی تەندروستی گشتی لە زانکۆی هارڤارد (Harvard T.H. Chan) ، کە لە گۆڤاری پزیشکی بەریتانیدا بڵاوکراوەتەوە، ئاسۆیەکی نوێی خستە ڕوو. ئەنجامەکان دەری دەخەن کە نهێنی تەمەنێکی درێژ و تەندروست تەنها لە "بڕی" وەرزشکردندا نییە، بەڵکو لە "جۆراوجۆری" (Diversity) چالاکییە جەستەییەکاندا چڕ بووەتەوە. میتۆدۆلۆژیای توێژینەوەکە ئەم لێکۆڵینەوەیە یەکێکە لە گەورەترینەکان لە مێژووی پزیشکی وەرزشیدا، کە تێیدا بەدواداچوون بۆ خووی وەرزشی ١١٠ هەزار بەشداربوو کراوە بۆ ماوەی ٣٠ ساڵ. دەرەنجامەکان دەری دەخەن ئەو کەسانەی تەنها پابەند نین بە یەک جۆر ڕاهێنان، مەترسی مردنیان بە ڕێژەی ١٩٪ کەمترە، ئەمەش بەڵگەیەکی بەهێزە بۆ ئەوەی کە جەستە پێویستی بە تەحەدای جۆراوجۆر هەیە. ئەو ٤ جۆرە ڕاهێنانە بنەڕەتییەی تەمەن درێژ دەکەن: بەپێی شیکارییەکان، تێکەڵکردنی ئەم چوار جۆرە چالاکییە زۆرترین سوودی بایۆلۆ...

  دەردراوی هێلکە شەیتانۆکە (Snail Mucin): شۆڕشێکی زانستی لە چاودێریکردنی پێستدا لە کاتێکدا زۆرێک لە کۆمەڵگاکان هێلکە شەیتانۆکە وەک بوونەوەرێکی سادەی ژینگە شێدارەکان یان وەک ژەمێکی خۆراکی دەوڵەمەند بە پڕۆتین دەبینن، بەڵام توێژینەوە نوێیەکانی بواری "دێرماتۆلۆژی" (Dermatology) ڕەهەندێکی تریان بۆ ئەم بوونەوەرە دۆزیوەتەوە. دەردراوی هێلکە شەیتانۆکە، کە بە "Snail Secretion Filtrate" ناسراوە، ئێستا یەکێکە لە پڕبایەخترین پێکهاتەکان لە پیشەسازی جوانکاری کۆری (K-Beauty) و جیهانیدا. مێژوو و پەرەسەندنی بەکارهێنان بەکارهێنانی ئەم دەردراوە بۆ مەبەستی پزیشکی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پزیشکی یۆنانی "هیپۆکراتیس"، بەڵام وەرچەرخانە ڕاستەقینەکە لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو لە فەرەنسا ڕوویدا. کێڵگەوانانی هێلکە شەیتانۆکە تێبینییان کرد کە برینەکانی دەستیان بە شێوەیەکی خێرا چاک دەبنەوە و پێستیان نەرمییەکی نائاسایی بەدەست هێناوە، ئەمەش بووە سەرەتایەک بۆ لێکۆڵینەوە زانستییەکان لەسەر پێکهاتەی کیمیایی ئەم دەردراوە. شیکاری پێکهاتە چالاکەکان و سوودە بایۆلۆژییەکان دەردراوی هێلکە شەیتانۆ...

  فراوانبوونی کونیلەکانی پێست: شیکاری هۆکارەکان و میکانیزمەکانی چارەسەر کونیلەکانی پێست (Skin Pores) دەرچەی سروشتیین بۆ دەردانی ئارەقە و چەوری، بەڵام فراوانبوونی نائاسایییان دەبێتە هۆی دروستبوونی دیمەنێکی زبر و ناڕێک لە ڕووخساردا. هەرچەندە قەبارەی کونیلەکان تا ڕادەیەکی زۆر بە هۆکاری بۆماوەیی دیاری دەکرێن، بەڵام چەندین هۆکاری ژینگەیی و بایۆلۆژی کاریگەرییان لەسەر هەیە کە دەکرێت لە ڕێگەی زانستییەوە کۆنترۆڵ بکرێن. هۆکارە زانستییەکانی فراوانبوونی کونیلەکان توێژینەوەکانی "Healthline" و گۆڤاری "ستایلبووک" ئاماژە بە چەند هۆکارێکی سەرەکی دەکەن: زیادە دەردانی چەوری (Seborrhea): لە پێستی چەوردا، دەردانی بڕێکی زۆری چەوری دەبێتە هۆی کشان و فراوانبوونی کونیلەکان. پیربوونی پێست و کەمبوونی کۆلاجین: لەگەڵ تەمەندا، پێست لاستیکییەکەی (Elasticity) لەدەست دەدات، ئەمەش دەبێتە هۆی شلبوونەوەی شانەکان و گەورەتر دەرکەوتنی کونیلەکان. زیانەکانی تیشکی سەروو بنەوشەیی (UV): بەرکەوتنی بەردەوامی خۆر دەبێتە هۆی تێکشکانی ڕیشاڵەکانی کۆلاجین و ئیلاستین، کە پاڵپشتی پێکهاتەی کونیلەکان دەکەن. ستراتیژیی...

  پەڵەی پێست: شیکارییەکی زانستی بۆ هۆکارەکان و میتۆدە نوێیەکانی چارەسەر پەڵەی پێست و نایەکسانی ڕەنگی دەموچاو یەکێکە لەو ئاستەنگە باوانەی ڕووبەڕووی خانمان دەبێتەوە، کە نەک هەر کاریگەری لەسەر جوانی دەرەکی هەیە، بەڵکو پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆشی بە تەندروستی ناوەوەی جەستە و باری دەروونییەوە هەیە. تێگەیشتن لە میکانیزمەکانی دروستبوونی ئەم پەڵانە، یەکەم هەنگاوە بۆ دەستنیشانکردنی چارەسەرێکی بنەڕەتی و کاریگەر. هۆکارە بایۆلۆژی و ژینگەییەکان بەپێی توێژینەوەکانی "ستایلبووک"، پێستی چەور و تێکەڵاو زیاترین ئەگەری تووشبوونیان هەیە. ئەم پرۆسەیە لە ئەنجامی زیادە دەردانی چەوری (Sebum) دەست پێ دەکات، کە دەبێتە هۆی داخرانی کونیلەکان و دروستبوونی ژینگەیەکی لەبار بۆ گەشەی بەکتریا و هەوکردنەکان. جگە لەمە، گۆڕانکارییە هۆرمۆنییەکان لە قۆناغەکانی (باڵغبوون، دووگیانی، و تەمەنی نائومێدی) ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە هاندانی خانەکانی پێست بۆ دەردانی میلانینی زیادە، کە وەک پەڵەی تۆخ دەردەکەوێت. کاریگەری شێوازی ژیان و باری دەروونی زانستی پێستناسی (Dermatology) جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە فشارە دەروونییەکان و شێوازی...

  ڕۆڵی مەگنیسیۆم لە ڕێکخستنی فرمانی دڵ و لێدانەکانیدا مەگنیسیۆم وەک یەکێک لە کانزا و ئەلکترۆلایتە بنەڕەتییەکان پۆلێن دەکرێت کە ڕۆڵێکی جەوهەری لە پاراستنی هاوسەنگی کارەبایی جەستەدا دەگێڕێت. ئەم توخمە بەرپرسە لە ڕێکخستنی گواستنەوەی سیگناڵە دەمارییەکان و گرژبوونی ماسولکەکان، بەتایبەت ماسولکەی دڵ. لە ڕێگەی کۆنتڕۆڵکردنی جووڵەی گەردیلەکانی کالیسیۆم بۆ ناو خانەکان، مەگنیسیۆم ڕێگری لە گرژبوونی لەڕادەبەدەری دڵ دەگرێت و یارمەتی حەوانەوەی ماسولکەکان دەدات لە نێوان لێدانەکاندا. کاریگەری مەگنیسیۆم لەسەر ڕیتمی دڵ بەگوێرەی لێکۆڵینەوەکانی دەرمانناسی کلینیکی، مەگنیسیۆم بە تەنها وەک چارەسەرێکی گشتی بۆ کەمکردنەوەی لێدانی دڵ لە کەسانی تەندروستدا بەکارنایەت. بەڵام لە دوو حاڵەتی سەرەکیدا کاریگەرییەکی بەرچاوی هەیە: قەرەبووکردنەوەی کەمیی ماددەکە: کاتێک ئاستی مەگنیسیۆم لە خوێندا دادەبەزێت (Hypomagnesemia)، تێکچوونی کارەبایی و ناڕێکی لێدانی دڵ دروست دەبێت. تێکچوونی ڕیتمی دڵ (Arrhythmia): لە حاڵەتە کلینیکییەکاندا، وەک "لەرزینی دەمارەکان" (Atrial Fibrillation)، پزیشکان مەگنیسیۆم لە ڕێگەی خوێنبەرەوە بە...

  ئاوی برنج؛ ئایا بەڕاستی نهێنی درێژبوونی کتوپڕی قژە؟ بەکارهێنانی ئاوی برنج (Rice Water) بۆ تەندروستی قژ، مێژوویەکی دوورودرێژی هەیە لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا، بەتایبەت لە ژاپۆن و چین. ژنانی هۆزی "یائۆ" لە چین بەوە ناسراون کە قژیان ناگاتە تاڵە سپییەکان و درێژییەکەی دەگاتە ٢ مەتر، نهێنییەکەشیان تەنها لە "ئاوی برنجی ترشێنراو"دایە. لێرەدا لە ڕوانگەیەکی زانستییەوە سوودەکانی ئەم ئاوە بۆ ماڵپەڕی "ڕازان" دەخەینە ڕوو. ١. پێکهاتە زانستییەکانی ئاوی برنج ئەو شلەمەنییە سپییەی دوای شوشتنی برنج یان کوڵاندنی دەمێنێتەوە، دەوڵەمەندە بەم ماددانە: ئینۆسیتۆڵ (Inositol): جۆرێکە لە کاربۆهیدرات کە دەچێتە ناو تاڵەکانی قژ و لە ناوەوە نۆژەنیان دەکاتەوە، تەنانەت دوای شوشتنی قژەکەش لە ناو تاڵەکەدا دەمێنێتەوە و وەک قەڵغانێک دەیپارێزێت. ترشە ئەمینییەکان: بنچینەی دروستکردنی پڕۆتینی قژن و یارمەتی بەهێزبوونی ڕەگی قژ دەدەن. ڤیتامینەکان: بەتایبەت ڤیتامین B و E کە بریقە و نەرمی بە قژ دەبەخشن. دژە ئۆکسێنەرەکان: یارمەتی پاککردنەوەی پێستی سەر و کەمکردنەوەی هەوکردن دەدەن. ٢. سوودە سەرەکییەک...

  کۆلاجین؛ چارەسەرێکی سیحراوی یان تەنها پرۆتینێکی ئاسایی؟ دوای تەمەنی ٢٥ ساڵی، بەرهەمهێنانی کۆلاجین لە جەستەدا ساڵانە بە ڕێژەی ١٪ کەمدەکات، ئەمەش دەبێتە هۆی دەرکەوتنی نیشانەکانی پیربوون وەک چرچی و شلبوونەوەی پێست. هەرچەندە بازاڕەکان پڕن لە تەواوکەری کۆلاجین، بەڵام زانست ڕاستی تر دەڵێت. کۆلاجین چییە؟ کۆلاجین گرنگترین پرۆتینی پێکهاتەی جەستەیە و ٣٠٪ی کۆی پرۆتینەکان پێکدەهێنێت. لە پێست، قژ، نینۆک، ئێسک و جومگەکاندا بوونی هەیە. تەواوکەرەکان بە شێوەی (حەب، پاودەر، یان شل) لە سەرچاوەی گا یان ماسی بەدەست دەهێنرێن. سوودە ڕاستەقینەکانی تەواوکەری کۆلاجین بەپێی توێژینەوەکان، بەکارهێنانی بەردەوامی کۆلاجین دەبێتە هۆی: ١. باشترکردنی لاستیکی پێست: زیادکردنی توانای ڕاگرتنی شێ لە پێستدا. ٢. تەندروستی جومگەکان: کەمکردنەوەی ئازار و بەهێزکردنی کڕکڕاگەکان. ٣. بەهێزکردنی قژ و نینۆک: خێراکردنی گەشە و ڕێگری لە شکانیان. ٤. تەندروستی دڵ: یارمەتی نەرمی و گەشەی خوێنبەرەکان دەدات. ٥ ئەفسانە دەربارەی کۆلاجین کە دەبێت بیزانیت ١. ئەفسانە: کۆلاجین بۆ هەمووان سەلامەتە ڕاستی: کۆلاجین دەکرێت ببێتە هۆی کاریگەری لا...

  باشترین زەیتە سروشتییەکان بۆ قژی چەور؛ هاوسەنگی و درەوشانەوە زۆربەی ئەو کەسانەی قژیان چەورە، لە بەکارهێنانی زەیت دەترسن، چونکە پێیان وایە چەوری قژیان زیاد دەکات. بەڵام لە ڕووی زانستییەوە، هەندێک زەیتی سروشتی هەن کە پێیان دەوترێت "زەیتە ڕێکخەرەکان" (Regulating Oils). ئەم زەیتانە پەیامێک بۆ ڕژێنە چەورییەکان دەنێرن کە چەوری کەمتر بەرهەم بهێنن و پێستی سەر بە هاوسەنگی بهێڵنەوە. لێرەدا باشترین بژاردەکان دەخەینە ڕوو: ١. زەیتی سیدر (Cedarwood Oil) وەک لە بابەتی پێشوودا باسمان کرد، سیدر تەنها بۆ بەهێزکردن نییە، بەڵکو یەکێکە لە باشترین زەیتەکان بۆ "بچووککردنەوەی کونیلەکانی پێست". ئەم زەیتە یارمەتی هاوسەنگکردنی ڕژێنە بەرهەمهێنەرەکانی چەوری دەدات و ڕێگری دەکات لە هەڵوەرینی قژ کە بەهۆی زۆریی چەورییەوە دروست دەبێت. ٢. زەیتی درەختی چای (Tea Tree Oil) ئەم زەیتە وەک پاککەرەوەیەکی بەهێز (Antiseptic) کاردەکات. بۆ ئەو کەسانەی قژیان چەورە و لە هەمان کاتدا کڕێشیان هەیە، باشترین بژاردەیە. زەیتی درەختی چای کونیلەکان لە بەکتریا و چەورییە نیشتووەکان پاک دەکاتەوە. Shutterstock ٣. زەیتی جۆجۆ...

  زێڕی سەوزی بیابان؛ سوودە زانستییەکانی "سیدر" بۆ تەندروستی قژ و پێست درەختی سیدر (Ziziphus spina-christi) کە لە ناوچە بیابانی و گەرمەکاندا دەڕوێت، تەنها سەرچاوەی سێبەر نییە، بەڵکو لە مێژووی پزیشکی نەریتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بە "دەرمانخانەی سروشتی" ناسراوە. توێژینەوە نوێیەکان کاریگەریی ئەم ڕووەکەیان پشتڕاست کردووەتەوە، بەتایبەت لە بوارەکانی چاودێریکردنی قژ و پاراستنی پێستی سەردا. ١. پێکهاتەی کیمیایی و هێزی چارەسەرکاری هێزی سیدر لە پێکهاتە دەوڵەمەندەکەیدا کورت دەبێتەوە. گەڵاکانی ئەم درەختە بڕێکی زۆر لە فلاڤۆنۆید، تانین و ساپۆنین یان تێدایە. ئەم ماددانە وەک دژە ئۆکسێنەر و پاککەرەوەیەکی سروشتی کاردەکەن، کە تاڵەکانی قژ لە ڕەگەوە پاک دەکەنەوە و بەهێزی دەکەن. ٢. شێوازەکانی بەکارهێنان: تۆز و زەیت بۆ ئەوەی زۆرترین سوود لە سیدر وەربگریت، دەتوانیت بە دوو شێوەی سەرەکی بەکاریبهێنیت: تۆزی سیدر (Sidr Powder): کە لە هاڕینی گەڵا وشککراوەکان بەدەست دێت. بەهۆی هەبوونی "ساپۆنین"، وەک بەدیلێکی سەلامەت بۆ شامپۆ کیمیاییەکان بەکاردێت. زەیتی سیدر: دەوڵەمەندە بە ترشە چەورییە بن...

            دیالا حەتاب ، وەرزشی سووک و سووتاندنی چەوری لە ڕەمەزاندا؛ ڕێبەرێکی زانستی بۆ ڕۆژووەوانان مانگی ڕەمەزان دەرفەتێکی زێڕینە بۆ ڕێکخستنەوەی میتابۆلیزم و سووتاندنی چەورییە زیادەکانی جەستە. بەڵام گۆڕانی کاتی خەو و خواردن پێویستی بە بەرنامەیەکی ورد هەیە. دیالا حەتاب ، ڕاهێنەری کەسیی بڕوانامەدار، لەم بابەتەدا کە وەرمانگێڕاوە بۆ "ڕازان" باس لە باشترین ڕێگاکانی پاراستنی لەشجوانی دەکات لەم مانگەدا.   ١. بۆچی وەرزشی سووک لە ڕەمەزاندا؟ لەکاتی بەڕۆژووبووندا، کۆگاکانی شەکر (Glycogen) کەم دەبنەوە، جەستە پەنا دەباتە بەر سووتاندنی چەوری وەک سەرچاوەی وزە. وەرزشی قورس لەم کاتەدا دەبێتە هۆی تێکشکانی ماسولکە و وشکبوونەوەی لەش، بۆیە "وەرزشی سووک" کلیلی سەرکەوتنە. ٢. باشترین کاتەکان بۆ وەرزشکردن دیالا حەتاب کاتەکان بەم شێوەیە پۆلێن دەکات: ٣٠-٦٠ خولەک پێش ئیفتار: گونجاوترین کاتە بۆ سووتاندنی چەوری (چونکە شەکری خوێن لە نزمترین ئاستدایە). تەنها ڕاهێنانی سووک وەک ڕۆیشتنی خێرا یان پاسکیلسواری ئەنجام بدە. ٢-٣ کاتژمێر دوای ئیفتار: باشترین کاتە بۆ ڕاهێنانی بەرگری (کێش ب...

  هونەری گۆڕانکاریی بێدەنگ؛ چۆن بەبێ فشار ببیتە وەشانێکی باشتر لە خۆت؟ لە سەردەمێکدا کە پێوەرەکانی "سەرکەوتن" و "کامڵبوون" بونەتە بارگرانییەکی قورس لەسەر شانی تاک، زۆر کەس وا هەست دەکەن گەشەکردنی کەسیی (Self-improvement) پێشبڕکێیەکە و دەبێت بە خێراییەکی بێوێنە تێیدا ڕابکەن. بەڵام دکتۆر فەرەح ئەلحور، پسپۆڕی تەندروستی دەروونی، ڕوانگەیەکی جیاوازمان پێشکەش دەکات: "گۆڕانکاریی قووڵ لە ئەنجامی زۆرەملێوە دروست نابێت، بەڵکو دەرەنجامی هەڵبژاردنی هۆشیارانە و نەرمونیانییە لەگەڵ خوددا." ١. گەشەکردن وەک پڕۆسەیەکی ئاشتیانە خۆباشکردن بە واتای ئینکاریکردنی مرۆڤایەتی یان شاردنەوەی کەموکوڕییەکان نییە. دکتۆر فەرەح ڕوونی دەکاتەوە کە ئامانجەکە گۆڕانی کتوپڕ نییە بۆ کەسێکی تر، بەڵکو جوڵەیەکی هێمنانەیە بە ئاڕاستەی دروست. هەوڵدان بۆ "کامڵبوون" (Perfectionism) زۆرجار دەبێتە هۆی دڵەڕاوکێ و ماندووبوونی سۆزداری. وەشانی باشتری تۆ، وەشانێکی بێ کەموکوڕی نییە، بەڵکو وەشانێکی خۆئاگاتر و ڕاستگۆترە. ٢. هۆشیاری لەبری ناچارکردن مێشکی مرۆڤ بەرگری دەکات بەرامبەر گۆڕانکارییە توند و کتوپڕ...

  دزە نادیارەکانی وزە؛ بۆچی گەنجان هەمیشە هەست بە ماندوێتی دەکەن؟ گەنجی بە وەرزی چالاکی و بزووتن دادەنرێت، بەڵام زۆرێک لە گەنجانی ئێستا دەناڵێنن بەدەست لەدەستدانی وزە و ماندوێتی بەردەوام. توێژینەوەکان دەری دەخەن کە ئەم بێهێزییە زۆرجار پەیوەندی بە نەخۆشییەکی دیاریکراوەوە نییە، بەڵکو دەرەنجامی کۆمەڵێک خووی ڕۆژانەیە کە بەبێ ئەوەی هەستی پێ بکەین، وزەی جەستە و مێشکمان وێران دەکەن. لێرەدا دیارترین ئەو هۆکارانە دەخەینە ڕوو کە وزەت لێ دەدزن: ١. کەمخەوی و تێکچوونی کاتژمێری بایۆلۆژی خەوتن تەنها پشوودان نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی بایۆلۆژییە بۆ نۆژەنکردنەوەی خانەکان. بەپێی توێژینەوەکانی زانکۆی Harvard ، کەمخەوی سیستەمی بەرگری لاواز دەکات و توانای بڕیاردان و تەرکیز کەمدەکاتەوە. مانەوە تا درەنگان، جەستە دەخاتە حاڵەتێکی ماندوێتی درێژخایەنەوە کە بە ئاسانی قەرەبوو ناکرێتەوە. ٢. کاریگەری تیشکی شینی مۆبایل بەکارهێنانی مۆبایل پێش خەوتن تەنها کاتت لێ ناگرێت، بەڵکو تیشکی شین (Blue Light) بەرهەمهێنانی هۆرمۆنی میلاتۆنین پەکدەخات. ئەم هۆرمۆنە بەرپرسە لە ڕێکخستنی خەو؛ کاتێک تێکدەچێت، کوالێتی خەوەکەت دادەبەزێت و...