ڕازان - Razan

  توێژینەوەیەکی نوێ: بۆ پاراستنی تەندروستی دڵ، پێویستە چەند خولەک بە بەردەوامی بڕۆیت؟ لە(msn)وەرگیراوە زۆرێک لە ئێمە وابانگەشە دەکەین کە تەنها جوڵە و هەنگاونانی پچڕپچڕ لە ناو ماڵ یان شوێنی کار بەسە بۆ سووتاندنی کالۆری و پاراستنی جەستە. بەڵام توێژینەوەیەکی نوێ کە لە گۆڤاری زانستی بەناوبانگی (Annals of Internal Medicine) بڵاوکراوەتەوە، تێڕوانینێکی جیاوازمان پێ دەدات و دەسەلمێنێت کە "کوالێتی و بەردەوامیی" ڕۆیشتنەکە گرنگییەکی یەکجار زۆری هەیە بۆ پاراستنی دڵ و دەمارەکان. ١. ناوەڕۆکی توێژینەوەکە و دەرئەنجامەکان توێژینەوەکە لەسەر ٣٣,٥٦٠ کەس ئەنجامدراوە کە تەمەنیان لە نێوان ٤٠ بۆ ٧٩ ساڵدایە. ئەم کەسانە بۆ ماوەی ٨ ساڵ لە ژێر چاودێری وردی پزیشکیدا بوون. دەرئەنجامەکان سەرنجڕاکێشن: ئەو کەسانەی ڕۆژانە تەنها ١٠ بۆ ١٥ خولەک بە بەردەوامی (بێ وەستان) ڕۆیشتوون، ئەگەری تووشبوونیان بە نەخۆشییەکانی دڵ و جەڵتە تەنها 4% بووە. بە پێچەوانەوە، ئەو کەسانەی تەنها بە شێوەی پچڕپچڕ (٥ خولەک یان کەمتر) ڕۆیشتوون، ڕێژەی مەترسییەکە لایان بەرزبووەتەوە بۆ 13% . ٢. سوودە گەورەکە بۆ کەم-جوڵەکانە یەکێک لە خاڵە ...

  نینۆکەکانت چیرۆکی تەندروستیت دەگێڕنەوە: هێڵە درێژەکان و نیشانە مەترسیدارەکان زۆر کەس بایەخێکی ئەوتۆ بە نینۆکەکانیان نادەن، بەڵام ڕاستییە زانستییەکە ئەوەیە کە هەر گۆڕانکارییەک لە ڕەنگ، شێوە، یان پێکهاتەی نینۆکدا دەتوانێت زانیاریی زۆر گرنگ دەربارەی تەندروستی گشتیت ئاشکرا بکات. نینۆکی تەندروست بە شێوەیەکی سروشتی دەبێت ساف، بریقەدار و بێ هێڵ و چاڵ بێت. بەڵام ئەگەر نینۆکەکانت بەو شێوەیە نین، پێویستە بە وردی لێیان بکۆڵیتەوە. مێژووی خوێندنەوەی نینۆک بۆ سەدان ساڵە زانستی پزیشکی نینۆک وەک ئاوێنەی جەستە دەبینێت. پزیشکی چینی کۆن نینۆکی وەک دەروازەیەک بۆ تێگەیشتن لە بارودۆخی ناوەوەی مرۆڤ بەکارهێناوە. تەنانەت لە مێژووی پزیشکی هەندێک وڵاتی ئیسلامیدا، بەهۆی سنوورداریی پشکنینی جەستەیی بۆ ئافرەتان، پزیشکەکان نینۆکیان وەک یەکێک لە ناوچە هەرە سەرەکییەکان بۆ دەستنیشانکردنی نەخۆشی بەکارهێناوە. هێڵە درێژەکان (Longitudinal Ridging) چی دەگەیەنن؟ ئەو هێڵە وردانەی کە لە بنکەی نینۆکەوە بۆ سەری نینۆکەکە دەڕۆن، لە پزیشکیدا بە Onychorrhexis دەناسرێن. ئەم هێڵانە دەکرێت زۆر ورد بن یان هێندە دیار بن کە زۆربەی ڕ...

  ڕاهێنانی ٣٠ خولەکی بە ئامێری ڕۆیشتن (ترێدمیڵ) بۆ سووتاندنی چەوری بە شێوەیەکی زانستی زۆرێک لە وەرزشەوانان وا دەزانن کاردیۆ دوای ڕاهێنانی قورس (Post-Lift) تەنها بۆ ماندووکردنی جەستەیە، بەڵام ڕاستییە زانستییەکە ئەوەیە کە ئەم کاتە " زێڕینترین " هەلە بۆ سووتاندنی چەوری کۆبووەوە. کاردیۆی دوای ڕاهێنانی هێز پەیوەندی بە ڕاکردنی خێراوە نییە، بەڵکو پەیوەندی بە " وردبینی " و لێدانی دڵەوە هەیە . بۆچی کاردیۆ دوای ڕاهێنانی قورس؟ کاتێک جەستەت ڕاهێنانی هێز و بەرزکردنەوەی قورسایی تەواو دەکات، کۆگاكانی گلایکۆجین (شەکری ناو ماسولکە ) خاڵی دەبنەوە. لەم دۆخەدا جەستە ناچار دەبێت پەنا بباتە بەر سەرچاوەی دووەمی وزە، کە ئەویش " چەورییەکانە " . بەم شێوەیە، هەر خولەکێک کاردیۆ لەم کاتەدا ئەنجامی بدەیت، ڕاستەوخۆ کار لەسەر خانە چەورییەکان دەکات . دۆزینەوەی "ناوچەی پارە " (Fat Burning Zone) بۆ زۆربەی پیاوان، ناوچەی سووتانی چەوری لە نێوان **٦٠٪ بۆ ٧٠٪**ی زۆرترین لێدانی دڵدایە (Max HR). هاوکێشەی سادە : تەمەنی خۆت لە ژمارە ٢٢٠ کەم بکەرەوە، پاشان ٦٠٪ بۆ ٧...

  نهێنی خواردنی تەندروست؛ بۆچی پەیوەندییەکەمان لەگەڵ خۆراک لە خودی خۆراکەکە گرنگترە؟ کاتێک زۆربەی خەڵک بیر لە "خواردنی تەندروست" دەکەنەوە، مێشکیان ڕاستەوخۆ دەچێتە سەر جۆری خواردنەکان؛ وەک کەمکردنەوەی چەوری، بڕینی شەکر یان زیادکردنی سەوزەوات. بەڵام توێژینەوەیەکی نوێ کە لە ناوەندی زانستی The Conversation بڵاوکراوەتەوە، ئاماژە بەوە دەکات کە وێنەکە زۆر لەوە فراوانترە. ڕەنگە "چۆنیەتی" خواردنمان کاریگەرییەکی زۆر گەورەتری هەبێت لەسەر تەندروستیمان وەک لەوەی "چی" دەخۆین. مەترسییەکانی "خواردنی پاک" و وەسوەسەی دەروونی توێژەران هۆشداری دەدەن کە گرنگیدانی زۆر و توند بە چەمکی "خواردنی پاک" (Clean Eating) هەندێکجار کاردانەوەی پێچەوانەی لێدەکەوێتەوە. ئەم حاڵەتە لە دەروونناسیدا بە "ئۆرتۆرێکسیا" (Orthorexia) ناسراوە؛ کە تێیدا بەدواداچوون بۆ خواردنی تەندروست دەبێتە وەسوەسەیەکی بێزارکەر کە کاریگەری نەرێنی دەکاتە سەر کوالیتی ژیان و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی مرۆڤ. مێژوویەکی شکستخواردوو لەگەڵ کالۆری چەمکی خواردنی تەندروست لە ساڵانی هەشتاکانی س...

  سێیەکەی زێڕین: ٨ خۆراکی "هەموو لە یەکدا" بۆ جوانییەکی بەردەوام زۆرجار وا ڕاهاتووین وەک سێ دۆسیەی جیاواز سەیری جوانی بکەین: بەرهەمێک بۆ پێست، دانەیەک بۆ قژ و یەکێکی تر بۆ نینۆک. بەڵام زانست وێنەیەکی جیاوازمان نیشان دەدات؛ ئەم سێ پێکهاتەیە لە بنەڕەتدا لەسەر یەک بنەمای هاوبەش دروستبوون، ئەویش پرۆتینە سەرەکییەکانی وەک کیراتین و کۆلاجین ـن. چاودێری ڕاستەقینە لە کرێمەکانەوە دەست پێناکات، بەڵکو لە قاپە خۆراکەکەتەوە سەرچاوە دەگرێت. لێرەدا ٨ خۆراکی زێڕین دەخەینە ڕوو کە دەوڵەمەندن بەو ماددە خۆراکییانەی سێیەکەی جوانیت (پێست، قژ، نینۆک) بەیەکەوە دەپارێزن: ١. ماسی چەور (سەلەمون، ماکرێل، ساردین) ماسی چەور بە "سوپەرخۆراکی جوانی" دادەنرێت، چونکە گەنجینەی ترشە چەورییەکانی ئۆمیگا ٣ یە. سوودەکان: هەوکردن کەمدەکاتەوە کە دەبێتە هۆی سووربوونەوەی پێست، شێداریی ناوەکی دابین دەکات و بریقەیەکی سروشتی بە قژ دەبەخشێت. هەروەها دەوڵەمەندە بە ڤیتامین E کە دژە ئۆکسێنەرێکی بەهێزە. چۆنیەتی خواردن: هەوڵ بدە هەفتانە دوو ژەم ماسی برژاو بخۆیت. ٢. ئەڤۆگادۆ (سەرچاوەی چەوری درەوشاوە) ئەڤۆگادۆ تەنها می...

نهێنییەکانی وەرزش بۆ گەنج مانەوەی پێست: ئایا تەنها کرێمەکان بەس لە جێگەی خۆیانن؟ زۆر کەس پێیان وایە تەنها بەکارهێنانی سیرۆم و کرێمە گرانبەهاکان بەسە بۆ پاراستنی گەنجی پێست، بەڵام ڕاستییە زانستییەکە ئەوەیە کە چالاکی جەستەیی (وەک بەرزکردنەوەی قورسایی و پیادەڕەوی ڕۆژانە) کارگەیەکی ناوخۆییە بۆ بەرهەمهێنانی کۆلاجین. چۆن وەرزش پێستت دەگۆڕێت؟ زیادبوونی سوڕی خوێن: کاتێک وەرزش دەکەیت، لێدانی دڵ زیاد دەکات و خوێنێکی زۆرتر دەگاتە خانەکانی پێست. ئەم خوێنە ئۆکسجین و ماددە خۆراکییەکان دەگەیەنێت و پاشماوە زیانبەخشەکان (Free Radicals) پاک دەکاتەوە. هاندانی کۆلاجین بە شێوەیەکی سروشتی: وەرزشی بەرگری (Weightlifting) یارمەتی ڕێکنەخستنی هۆرمۆنەکان دەدات، ئەمەش ڕاستەوخۆ کاردەکاتە سەر توندی و لاستیکی پێست. کەمکردنەوەی سترێس: سترێس هۆکاری سەرەکی دروستبوونی زیپکە و چرچولۆچی پێشوەختەیە. وەرزش هۆرمۆنی "کۆرتیزۆڵ" کەمدەکاتەوە، کە دوژمنی یەکەمی جوانییە. ڕێنمایی گرنگ بۆ وەرزشکاران: پاککردنەوە دوای ئارەقکردنەوە: زۆر گرنگە دەستبەجێ دوای وەرزش دەموچاوت بشۆیت بۆ ئەوەی ئارەق و پیسی نەبنە هۆی گیرانی کونیلەک...