بۆچی بەیانیان ئارەزووی شیرینی دەکەین؟ ڕوانگەیەکی زانستی

زۆر کەس ڕۆژەکەیان بە ئارەزوویەکی بەهێز بۆ خواردنی شیرینی دەست پێ دەکەن؛ وەک کرۆسانت، دانەوێڵە شەکردارەکان، یان نانی هەنگوین. تەنانەت ئەو کەسانەی سیستەمێکی تەندروست پەیڕەو دەکەن، زۆرجار لە ئاست ئەم ئارەزووەدا بێدەسەڵاتن. لێکۆڵینەوەکانی ئەم دواییە، کە لە ماڵپەڕی Verywell Health بڵاوکراونەتەوە، ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەمە تەنها حەزێکی سادە نییە، بەڵکو پەیامێکی بایۆلۆژیی جەستەیە.

لێرەدا ٤ هۆکاری سەرەکی دەخەینە ڕوو کە بۆچی بەیانیان داوای شەکر دەکەین:

١. دابەزینی ئاستی گلوکۆز دوای "ڕۆژووی شەو"

جەستە لە کاتی خەوتندا بۆ ماوەی چەندین کاتژمێر بێ خواردن دەمێنێتەوە. ئەمە دەبێتە هۆی دابەزینی ئاستی شەکری خوێن. کاتێک بەخەبەر دێیت، مێشک داوای سەرچاوەیەکی "خێرای وزە" دەکات، و هیچ شتێک وەک شەکری پاڵفتە و کاربۆهیدراتە سادەکان ناتوانێت ئەو وزە خێرایە دابین بکات.

٢. فشار و بەرزبوونەوەی هۆرمۆنی کۆرتیزۆڵ

بە شێوەیەکی سروشتی، ئاستی کۆرتیزۆڵ بەیانیان بەرز دەبێتەوە تا جەستە لە خەو هەڵسێنێت. بەڵام فشاری دەروونیی بەردەوام ئەم هۆرمۆنە لە سنوور دەردەکات. بەرزبوونەوەی کۆرتیزۆڵ دەبێتە هۆی دەردانی هۆرمۆنی "گرێلین" (Ghrelin) یان هۆرمۆنی برسێتی، کە نەک تەنها ئارەزووی خواردن زیاد دەکات، بەڵکو مێشک بەرەو خواردنە پڕ شەکرەکان ئاڕاستە دەکات بۆ بەدەستهێنانی ئاسوودەیی کاتی.

[Image representing the relationship between Stress and Sugar Cravings]

٣. کەمخەوی و ناهاوسەنگیی هۆرمۆنی

کەمخەوی دوژمنی سەرەکیی سیستەمی خۆراکە. کاتێک بە تەواوی ناخەویت، ئاستی هۆرمۆنی "لێپتین" (کە بەرپرسە لە هەستی تێربوون) دادەبەزێت. لە بەرامبەردا، جەستە هەوڵ دەدات ماندوێتییەکەی لە ڕێگەی شەکرەوە قەرەبوو بکاتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی حاڵەتێکی کاتیی "بەرگری ئەنسۆلین" کە ئارەزووی شەکر دوو هێندە دەکات.

٤. "سوڕی شەکر" و پاداشتی مێشک

خواردنی شیرینی لە بەیانیاندا مێشک دەخاتە ناو سوڕێکی ئالوودەبوونەوە. شەکر ناوەندەکانی پاداشت لە مێشکدا چالاک دەکات و ماددەی "دۆپامین" دەردەدات. کاتێک مێشک فێری ئەم "چێژە بەیانییە" دەبێت، ڕۆژ دوای ڕۆژ داوای زیاترت لێ دەکات و وازهێنان لێی قورستر دەبێت.

---

چۆن کۆنترۆڵی ئارەزووی شیرینی بکەین؟

پسپۆڕانی تەندروستی لە "ڕازان" پێشنیاری ئەم هەنگاوانە دەکەن:

• نانی بەیانیی پڕۆتینی: خواردنی هێلکە، ماست، یان پەنیر لەگەڵ ڕیشاڵەکان (سەوزەوات)، شەکری خوێن جێگیر دەکات.

• ڕێکخستنی خەو: هەوڵ بدە شەوانە ٧ بۆ ٨ کاتژمێر بخەویت تا هۆرمۆنەکانت هاوسەنگ بن.

• میوە لەبری شەکر: ئەگەر هەر حەزت لە تامی شیرین بوو، میوەی فرێش هەڵبژێرە کە ڕیشاڵی تێدایە و ڕێگری لە بەرزبوونەوەی کتوپڕی شەکر دەکات.

• وەرزشی بەیانیان: هەناسەدان و جوڵە، ئاستی کۆرتیزۆڵ دادەبەزێنن و پێویستیی مێشک بە شەکر کەم دەکەنەوە. سوود لەم بابەتە وەرگرە(نهێنیی تێربوون تا ژەمی نیوەڕۆ: ٥ باشترین جۆری نانی بەیانی)