نهێنی خواردنی تەندروست؛ بۆچی پەیوەندییەکەمان لەگەڵ خۆراک لە خودی خۆراکەکە گرنگترە
نهێنی خواردنی تەندروست؛ بۆچی پەیوەندییەکەمان لەگەڵ خۆراک لە خودی خۆراکەکە گرنگترە؟
کاتێک زۆربەی خەڵک بیر لە "خواردنی تەندروست" دەکەنەوە، مێشکیان ڕاستەوخۆ دەچێتە سەر جۆری خواردنەکان؛ وەک کەمکردنەوەی چەوری، بڕینی شەکر یان زیادکردنی سەوزەوات. بەڵام توێژینەوەیەکی نوێ کە لە ناوەندی زانستی The Conversation بڵاوکراوەتەوە، ئاماژە بەوە دەکات کە وێنەکە زۆر لەوە فراوانترە. ڕەنگە "چۆنیەتی" خواردنمان کاریگەرییەکی زۆر گەورەتری هەبێت لەسەر تەندروستیمان وەک لەوەی "چی" دەخۆین.
مەترسییەکانی "خواردنی پاک" و وەسوەسەی دەروونی
توێژەران هۆشداری دەدەن کە گرنگیدانی زۆر و توند بە چەمکی "خواردنی پاک" (Clean Eating) هەندێکجار کاردانەوەی پێچەوانەی لێدەکەوێتەوە. ئەم حاڵەتە لە دەروونناسیدا بە "ئۆرتۆرێکسیا" (Orthorexia) ناسراوە؛ کە تێیدا بەدواداچوون بۆ خواردنی تەندروست دەبێتە وەسوەسەیەکی بێزارکەر کە کاریگەری نەرێنی دەکاتە سەر کوالیتی ژیان و پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی مرۆڤ.
مێژوویەکی شکستخواردوو لەگەڵ کالۆری
چەمکی خواردنی تەندروست لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا بەرتەسک کرایەوە بۆ تەنها "ژماردنی کالۆری" و دابەزاندنی کێش، ئەمەش بەهۆی بەرزبوونەوەی ترس لە قەڵەوی. بەڵام ئەم ڕێبازە نەک هەر سەرکەوتوو نەبوو لە کەمکردنەوەی ڕێژەی قەڵەوی، بەڵکو لە زۆر حاڵەتدا بووە هۆی زیادبوونی تێکچوونی خواردن و دروستبوونی پەیوەندییەکی "ژەهراوی" لە نێوان مرۆڤ و ژەمەکانیدا.
سەرهەڵدانی "خواردنی ئینتێستیڤ" (Intuitive Eating)
لەبەرامبەر ئەو ڕێبازە کۆنانەدا، ڕەوتێکی نوێ سەرهەڵدەدات کە تیشک دەخاتە سەر "ئەزموونی خواردن". ئەم شێوازە بە خواردنی ئینتێستیڤ (پێشبینیکراو) ناسراوە، کە تێیدا مرۆڤ فێر دەبێتەوە گوێ لە سیگناڵە سروشتییەکانی جەستەی بگرێت، وەک هەستی برسێتی ڕاستەقینە و هەستی تێربوون.
توێژینەوەکان دەریانخستووە کە ئەم شێوازە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بەمانەوە هەیە:
باشتربوونی تەندروستی دەروونی و جەستەیی.
بەرزبوونەوەی کوالیتی خۆراکی وەرگیراو.
دابەزینی پێوەری بارستەی جەستە (BMI) بە شێوەیەکی سروشتی و بەردەوام.
ڕەهەندی کۆمەڵایەتی ژەمەکان
خواردنی ژەمەکان لە کاتێکی دیاریکراودا و بە تایبەتی لەگەڵ کەسانی دیکەدا (خێزان و هاوڕێیان)، دەرکەوتووە کە تەندروستی گشتی بەرەوپێش دەبات. ئەمە دەیسەلمێنێت کە خواردن تەنها سووتەمەنی نییە بۆ جەستە، بەڵکو چالاکییەکی کۆمەڵایەتییە کە بارگرانی دەروونی کەمدەکاتەوە.
بۆچی جێبەجێکردنی ئەم ڕێبازە قورسە؟
سەرەڕای سوودەکان، زۆر کەس جێبەجێکردنی ئەم شێوازە بە تەحەدا دەزانن. هۆکارەکانیش ئەمانەن:
ژینگەی خۆراکی مۆدێرن: بازاڕەکان پڕن لە خواردنی خێرا و هەرزان کە هاندەرن بۆ زیادەڕۆیی لە خواردن.
فشاری دەروونی: سترێس دەبێتە هۆی ئەوەی مرۆڤ پەنا بەرێت بۆ "خواردنی سۆزداری" (Emotional Eating) بۆ هێورکردنەوەی دەروونی، نەک بۆ تێرکردنی جەستەیی.
چۆن دەستپێبکەین؟
توێژەران پێشنیاری چەند هەنگاوێکی کردەیی دەکەن:
چاودێری سیگناڵەکان: فێربە کەی جەستەت بە ڕاستی برسییەتی و کەی تێر بووە.
دووبارە پێناسەکردنەوەی "قەدەغە": چەمکی "خۆراکی قەدەغە" بسڕەوە؛ چونکە ناساندنی بڕێکی کەم لەو خواردنانەی حەزت لێیانە، هەستی بێبەشبوون کەمدەکاتەوە و ڕێگری دەکات لەوەی دواتر بە ڕێژەیەکی زۆر بیخۆیت.
خواردنی بەکۆمەڵ: هەوڵ بدە کات تەرخان بکەیت بۆ خواردن لەگەڵ کەسانی تر، لەبری خواردنی خێرا لە کاتی ڕێکردن یان بەتەنهایی.
ئەنجام: خواردنی تەندروست کۆمەڵە یاسایەکی ڕەق و بێبەشکردن نییە، بەڵکو پەیوەندییەکی نەرم و نیان و هاوسەنگە لەگەڵ جەستەدا. ڕێگای تەندروستی ڕاستەقینە تەنها لە "پلێت"ەکەتەوە دەست پێناکات، بەڵکو لە بیرکردنەوە و تێڕوانینت بۆ خۆراک دەست پێدەکات.
تعليقات
إرسال تعليق